Foto:
De duurzaamste column

Straffen of belonen?

Een milieubewuster of vriendelijker leven begint bij verandering. We moeten ons gedrag veranderen om een ander effect te krijgen. Consumptie verminderen, afval scheiden en minder energie verbruiken. Het is allemaal een kwestie van aanpassen. Maar hoe dan? Bewustwording is de eerste stap naar verandering, wordt er altijd gezegd. Hele voorlichtingscampagnes worden opgezet om die bewustwording te vergroten. In een reclamespot zie je dan enorm grote gevolgen van kleine onbewuste gedragingen. En toch helpt het niet.

Straffen leidt niet tot gedragsverandering

Je hebt een prikkel nodig om die bewustwording om te zetten in gedrag: straffen of belonen. In onze maatschappij draait het bijna altijd om straffen bij ongewenst gedrag. Boetes voor te hard rijden, voor zwerfafval dumpen of voor het verkeerd scheiden van afval. Meer betalen kan ook een negatieve prikkel zijn. Heb je geen tasje bij je? Dan kan je die kopen voor een paar eurocentjes. De vervuiler betaalt, is de algemene stelling. Leuk bedacht, maar als iedere vervuiler betaalt is er nog niets schoongemaakt. Tenzij het opgehaalde geld wordt ingezet om de vervuiling op te ruimen. Er is een andere prikkel nodig: niet om te straffen maar om nieuw gedrag te belonen. Geen extra kosten voor een plastic tasje, maar korting omdat je zelf een tas meeneemt. Geen extra belasting omdat je veel consumeert, maar korting omdat je consumindert. Statiegeld is zo'n voorbeeld. Festival Lowlands gaf voor ieder ingeleverd plastic bekertje een muntje. Dit leidde tot zoveel bekerverzamelaars, dat de organisatie er mee stopte, maar tegelijk hét bewijs dat belonen helpt. Als iets niet werkt dan is een eerste reactie altijd om te straffen. Ik hoop dat we het komend jaar vooral veel beloningsvoorstellen krijgen.

Keesjan Steverink / KlimaatneutraalIJsselstein.nl

Meer berichten